| (skribmaniero uzita de la Bwiti-anoy
Fang-ay,
inspirita de la tradukoy de la Biblio en fang-a lingvo fare de la unuay
misiistoy )
La leksikono estos iom post iom plirichigita
| la inicay gradoy |
| Etema |
la ne-inicito |
| Mvôn (pl. bemvôn) |
la kandidato ye la inicado |
| Bandzi, Bandji, Banji |
( vorto Mitsogho-a )
la inicito, la vidinto |
| Nima |
la pleyjhula inicito. |
| Kombo |
tiu, kiu raytas inici |
|
| la celebrantoy |
-
Bèti
-
harpoludanto
|
-
Kambo (Ekambo)
-
ordiganto de la ceremonio, "jendarmo", kiu cheestas por respektigi la ritaron,
por pririgardi la partoprenon de chiuy, por vigligi la senenergiuloyn kay
por veki la dormantoyn ( li havas spadon kay torchon ).
|
-
Kombo
-
la inicestro au tiu, kiu raytas inici char li konas la plantoyn. Li ankau
estas tiu, kiu raytas organizi ceremonion, t.e. la posedanto de templo.
|
-
Nganga
-
origine en Gabonio tiu vorto indikas la diveniston-kuraciston. En la Bwiti-o
ji ekskluzive signifas la "pastron". Li estas la chefa aganto de la ceremonio,
la peranto inter la homoy kay la dioy. Li havas du kunhelpantoyn. Li mem
reprezentas Nzame-on kay la du kunhelpantoy reprezentas Nyingone-on
kay None'-n.
|
-
Nima na Kombo
-
Li rolas kiel profana intendanto : li zorgas pri la tuta organizado materia
de la ceremonio.
|
-
Yembé
-
Tiu, kiu ekkantas la kantoyn
|
-
Yombo
-
La estrino de la virinoy. Shi staras aparte en sia chambro kay eliras nur
por la ritoy direkatay de shi. Estas tri Yombo-y, same kiel estas
tri Nganga-oy
|
|
| la ceremonio |
| Ngozé |
rita ceremonio dum tri sinsekvay noktoy |
| Efun |
la naskijo (zhaude vespere) |
| Nkeng |
la kerno (vendrede vespere), kiu povas esti :
chu Nkeng abiale' : la "morto" de la infano dum la naskijo
chu Nkeng mwengue' : la morto mem |
| Meyaya |
la renaskijo (sabate vespere) |
| Trovijas en iuy branchoy preparan vesperon : Efun bègn'
ye la merkreda vespero. Tiam oni precizigas Efun ngoma-on por la
zhaudo. |
|
| la Diaro Bwiti-a |
| Mebeghe |
la unua Dio precipa, kiu metis la ovon en kiu estis
Nzame', None' kay Nyingone' |
| Nzame |
la unue-naskito el la ovo, kiu devis krei la kreitazhoyn de la tero
el sia propra sango. |
| Nyingone (Ninegone) |
la fratineto de Nzame'. |
| None |
la laste-naskito. |
| Kambo |
la placento envolvinta la tri dioyn. Sankta Mikaelo. |
| Evus/Ekurana |
la estazhoy malbona kay bona devenantay de la placento kay de la umbilika
shnuro. |
| Nsem |
la unua incesto inter Nyingone' kay None' |
| Mukengue |
Adamo |
| Mangongo |
Eva' |
| Abona-litougo |
la unuenaskita filo de Adamo kay de Eva' ( Kaino ) |
| Massana |
komuna edzino de Kaino kay de lia frateto |
| Nzambia-Pongo |
Yesuo, avataro de Adamo |
| Mzambia-Vanga |
frato de Yesuo en la chielo : Ekurana : Sankta Mikaelo |
| Agnèpe, Egnèpe |
Maria', avatarino de Eva' |
|
| Diversay Vortoy |
| Pôpi, Mweneke au Mosodwe |
la sankta lingvo de la Bwiti' (lingvo Tsigo) |
| Mwengue |
la morto |
| Ngombi |
dansoy kay kantoy dum nokto |
|
| La Muzik-instrumentoy |
| Agong |
la granda tintilo, kiun skuas la Yombo-patrino |
| Aleang |
la sonorileto, kiu akcentas la komencon kay la finon de chiu kanto.
La Nganga' havas sonorileton same kiel ankau la Kambo |
| Bè au mbègn ( mangongo en la lingvo
mitsogho-a
) |
muzikarko, kiu akompanas la tempoyn de meditado kay de prejado |
| Etsigha |
la antilopa korno de la Kambo |
| Mimbè |
la tamburoy :
- Mekeme' : la malgranda tamburo ( alta vocho )
- Ekaminda' : la meza tamburo ( alta vocho )
- Ngom' au Ossoumba' : la granda tamburo amforo-forma
( basa vocho ) |
| ùNgoma ( ngomfi au ngombi en la lingvo
mitsogho-a
) |
la citro, kiu havas du formoyn :
- Nzoe ngoma' : la granda citro, kiun oni ludas en la templo,
kay kiu neniam eliras el ji
- Okambo ngoma' : la malgranda citro, kiun oni ludas dum pauzoy
kay kiam necesas eliri el la templo |
| Obaka |
la sonora "triangulo" ( ligna stanko fiksita inter du shtipoy enigitay
en la grundo de la templo ) . |
| Mibia |
stangeto por perkutadi la Obaka-on |
| Sokè |
la skuludilo |
| Yogha ( pl.: beyoga ) |
la tintiloy de la Yombo-y, kiujn ili skuadas dum kelkay dansoy. |
|
| La kapelo ( vidu la mapon
de la templo) |
| Akôn |
la centra fosto |
| Mewuba |
la fayreyo |
| Otsa |
la torcho |
| Enzamba |
la tabernaklo |
| Mobongo |
la altaro ("la mashinaro" por la inicitoy) |
|
| La forjeyo |
| Akova |
la forjeyo |
| Nkôm |
la balgo |
| Edu |
la martelo |
| Nnôm |
la amboso |
|
|
